Od starożytności do ery kosmicznej

Samolot wielozadaniowy F16 - droga kołowania na pas startowy

---

Katapulta, czyli inaczej machina miotająca pociski wykorzystywana głównie w starożytności i średniowieczu. Zasada jej działania opiera się na wykorzystaniu energii sprężystości w celu wyrzucania na odległość kamiennych pocisków.

Pierwsza wiadomość o tego rodzaju urządzeniach dotyczy oblężenia Tyru przez Aleksandra Macedońskiego (w 332 p.n.e.).

 

Katapulta szkoleniowa z fotelem samolotu TS-11 Iskra

---

Sprężone powietrze , to medium, które jest jednym z podstawowych źródeł energii dla procesów produkcyjnych. Znajduje powszechne zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu, począwszy od małych laboratoriów i niewielkich warsztatów samochodowych, a skończywszy na potężnych obiektach związanych z przemysłem rafineryjnym.

Również technika wojskowa jest jedną z gałęzi, w których sprężone powietrze znajduje swoje miejsce. W procesach wytwarzania statków powietrznych ( narzędzia pneumatyczne ) są zużywane potężne ilości tego medium, ale też niewielkie ilości powietrza wykorzystywane są w laboratoriach wojskowych oraz np. do zasilania symulatorów katapult pilotów wojskowych.

Katapulta szkoleniowa z fotelem samolotu F16

---

Katapulty szkoleniowe są to specjalne urządzenia, które służą do szkolenia pilotów w zakresie awaryjnego opuszczania samolotu wraz z fotelem. W zależności od zapotrzebowania, urządzenia te mogą być wyposażone w różnego rodzaju fotele katapultowe i tak, np. Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie szkoli swoich adeptów na urządzeniu z fotelem polskiej konstrukcji samolotu TS-11 Iskra .

Nowoczesny symulator przeznaczony do treningu procesu katapultowania pojawił się pod koniec 2006 roku. Urządzenie zaprojektowane i wykonane przez firmę ETC-PZL Aerospace Industries Sp. z o. o. zainstalowały na swoim terenie dwie bazy wojskowe: 31 Baza Lotnictwa Taktycznego w Krzesinach oraz 32 Baza Lotnictwa Taktycznego w Łasku. W obu bazach stacjonują samoloty wielozadaniowe F16.

Sprężarka w służbie armii

Symulator katapulty szkolenoiwej z fotelem samolotu F16 zasilany sprężarką LT3-15

---

Symulatory katapulty wykorzystywane obecnie 31 BLT i 32 BLT funkcjonują dzięki sprężonemu powietrzu , gdyż energia w nim zgromadzona jest przekazywana do mechanizmu fotela. Jednostką dostarczającą sprężone powietrze do katapulty jest dwucylindrowa, dwustopniowa sprężarka tłokowa smarowana olejem LT 3-15 o mocy silnika 2,2 kW i ciśnieniu roboczym 15 bar. Urządzenie zostało zainstalowane na zbiorniku buforowym 250 litrów, a fakt wyposażenia go w obudowę dźwiękochłonną wpływa niezwykle korzystnie na niewielki poziom emitowanego hałasu.

Prosta konstrukcja i niewygórowany koszt zakupu sprężarki w połączeniu z niezwykłą trwałością komponentów, z których została wykonana sprawiają, że jest to urządzenie niezwykle popularne i chętnie wykorzystywane w aplikacjach niewymagających pracy ciągłej.

Trening czyni mistrza

Symulator katapulty szkoleniowej z fotelem samolotu F16 zasilany sprężarką LT3-15 - urządzenie sterownicze

---

Dzięki symulatorowi każdy pilot kilka razy w roku doskonali swoje umiejętności wykonywania różnych czynności związanych z prawidłowym katapultowaniem. Nie mniej ważną sprawą jak nauka i trening przyjmowania przez pilota prawidłowej pozycji do katapultowania jest nauka podejmowania samej decyzji o katapultowaniu i oswajanie ze stresem towarzyszącym podczas tego procesu.

Urządzenie katapultujące wyposażone jest w szereg czujników i mikroprocesorowy układ kontrolno – pomiarowy, który zabezpiecza pilota i nie dopuszcza do uruchomienia katapulty, jeżeli nie zajmie on właściwej pozycji w fotelu katapultowym.
Siedząc w fotelu można osiągnąć przyspieszenie 3,5 g, a dopuszczalne obciążenie fotela wynosi 120 kg. Skok fotela z katapultującym się pilotem wynosi 2 metry.